باخچان رۆله‌كێ مه‌زن د په‌روه‌رده‌كرنا زارۆیى دا هه‌یه‌

باخچان رۆله‌كێ مه‌زن د په‌روه‌رده‌كرنا زارۆیى دا هه‌یه‌
ناهیده‌ ره‌شید دۆسكی*

ل گور ئافراندنا خودایێ مه‌زن و كاریگه‌ریا سروشتى جوره‌كێ مه‌زنێ سیسته‌ماتیك بوون و رێكخستییه‌كا مه‌زن د ژیانا مروڤان دا خویادبیت، كو ئه‌ڤ رێكخستنا مه‌زنا ژیانێ ژى ژ ئه‌نجامێ هوشمه‌ندیا مروڤان رۆژ ب رۆژێ ئالوز تر و پێشكه‌فتى ترلێ دهێت، له‌وما ژیانا سه‌رده‌م و مودێرنا نوو پێدڤى ب چاڤ دان و په‌روه‌رده‌یه‌كا تایبه‌تا ده‌ست پێكى بۆ مروڤان هه‌ر ژ زارۆكینیێ دكه‌ته‌ هه‌وجه‌ییه‌ك هه‌نوكه‌یى، چونكو زارۆ گرنگترین بونه‌وه‌ره‌ دژیانا مروڤان و به‌رده‌وامیكه‌را ره‌گه‌زێ مروڤى یه‌، گرنگى دان ب زارۆى ژ هه‌موو ئالیه‌كێ ڤه‌ ئه‌ركێ خێزان و دایك و باب و پاشان جڤاك و ده‌وله‌تێ یه‌ نه‌خاسمه‌ سیسته‌مێ په‌روه‌رده‌یا هه‌ر وه‌لات و ده‌سه‌لاته‌كى یه‌، كو ل قۆناغا زارۆكینیێ (باخچێ زارۆكان) رۆله‌كێ بنگه‌هین د په‌روه‌رده‌كرن و بهێزكرنا سایكۆلۆژى و كه‌سایه‌تیا زارۆكى دا دبینیت و ب ئاوایه‌كێ بهێز وى ئاماده‌ دكه‌ت بۆ قۆناغێن ئاینده‌یێن  ژیانێ و قۆناغێن داهاتیێن خواندن و فێربوونێ، بتایبه‌ت ده‌مێ ڤێ راستیێ ل به‌رچاڤ بگرین كو باخچه‌ ب ئاوایه‌كێ زور باش و مه‌زن حه‌ز و ئاره‌زوێن زارۆى ژ زۆر ئالیان ڤه‌ تێردكه‌ت و رۆله‌كى مه‌زن د پێگه‌هاندنا وى ژ ئالیێ جه‌سته‌یى و روحى ڤه‌ دبینیت.
زارۆ ل باخچه‌ى ب ئاوایه‌كێ زانستیانه‌ و جوان و ب رێكا بابه‌تێن هه‌مه‌ره‌نگ و زانستى فێرى زور ئه‌رك و كاروبارێن ژیانا رۆژانه‌ یا خوه‌ دبیت، فێرى دروست زارڤه‌كرنا پیت و رستێن زمانى و فێرى رێزگرتن و رێكێن چاره‌سه‌ركرنا كێشێن ژیانا خوه‌ دبیت، ب ئاوایه‌كێ كو هه‌ستا باوه‌ر ب خوه‌بوونێ لجه‌م زارۆى هه‌تا ئاسته‌كێ مه‌زن بهێز دئێخیت، ب باوه‌رییه‌كا موكم دكاریت ل هه‌ر جه و لجه‌م هه‌ر كه‌سه‌كێ ده‌ربرینێ ژ هزر و وان پێزانینان بكه‌ت ئه‌وێن فێر بوویێ كو ئه‌ڤ هێز و باوه‌ر بخوه‌ بوونه‌ لجه‌م وان زاوركێن نه‌چووینه‌ باخچه‌یێن زاروكان كێم دهێته‌ دیتن.
بۆ جارا ئێكێ و ب ریكێن زانستى زارۆ ل باخچه‌یى گوهداریا چێرووك و سه‌ربۆرێن بونه‌وه‌ر و مرۆڤێن دیتر دبیت، ئه‌ڤ چێرووكه‌ دبنه‌ ئه‌گه‌را بهێز كه‌فتنا خانه‌یێن میشكێ وى و بساناهیتر دكاریت باش و خرابان ژ هه‌ڤ دوو جودا بكه‌ت، ژ ئالیێ پراكتیكى ڤه‌ ژى فێرى هونه‌رێن وێنه‌كێشان و چێكرنا په‌یكه‌ر و كارێن دیترێن ده‌ستى دبیت، كو دبیت بۆ جارا ئێكى بیت زارۆك ب كریار فیرى ڤان جوره‌ كاران بیت یان وان پراكیتیك بكه‌ت، گۆتنا ستران و هۆزانان هه‌م خوشیه‌كا زورا مه‌زن لجه‌م زارۆكان په‌یدا دكه‌ن هه‌م ژى زمان و هووشێ وان بهیزتر لێ دكه‌ن و ب ساناهى تر فێرى دیالیكتا زمانێ خوه‌ دبن.
تشتێ گه‌له‌ك كارتێكرنێ ل زارۆكین باخچان دكه‌ت و دبیت زۆر جاران كه‌ساتیا وان یا داهاتى دیار بكه‌ت ئه‌و زارڤه‌كرنن ئه‌وێن زاروك ب رۆلێ مامۆستاى، پۆلیسى، پزیشكى و ….هتد رادبن كو گه‌له‌ك جاران ئه‌ڤ رۆله‌ زارۆكى هاندده‌ت ل ئایینده‌ى دا ببیته‌ ئێك ژ وان كه‌سایه‌تییان، جودا ژڤێ چه‌ندێ ئه‌ڤ زارڤه‌كرنه‌ وێ هیزێ دده‌نه‌ زارۆى كو باشتر و ب هێزتر تیكه‌لى جڤاكى ببیت و پتر ببنه‌ مرۆڤێن جڤاكى و حه‌ش تیكه‌لیێ بكه‌ن.
هه‌روه‌سا باخچه‌ زارۆى فێر دكه‌ت كو ده‌مێ كه‌ل و په‌له‌كى وه‌ردگریت ب جوانى دوباره‌ بۆ جهێ وى بزڤرینیت كو ئه‌ڤه‌ ژى ده‌ستپێكا فێربوونا رێكخستنا جڤاكى یه‌، جودا ژ ڤان رۆژانه‌ وه‌رزش و یاریێن جه‌سته‌یێن جوراوجور هه‌نه‌ كو له‌ش و ساخله‌میا زاۆركان بهێز دئیخیت، بێگومان ژى ئه‌ڤ له‌ش ساخى یه‌ هه‌م عه‌قله‌كێ ساخله‌م به‌رهه‌م دئینیت و هه‌م ژى وان فێرى راستگویى و وێره‌كیێ دكه‌ت، ڤیانا وه‌لاتى و ئالاى و نیشتمانى ژى پتر ژ زارۆكه‌كێ ده‌رڤه‌ى باخچه‌یى ل مێشك و ده‌روونێ زارۆكان دا دهێته‌ گونجاندن، هه‌ر وه‌كو نڤیسه‌رێ ئه‌مریكى Robert Fulghum  دبێژیت هه‌ر تشته‌كێ من ڤیایى فێر بم دناڤ باخچه‌یى دا ئه‌ز فێر بوویمه‌ وه‌كو پشكدارى د هه‌موو تشتان دا، یاریكرن ل دووڤ ریسا و رینه‌مایان، كه‌سێ نه‌قوته‌، تشتان بزڤرینه‌ جهێ وان، ئه‌و جهێ ته‌ پیس كرى پاقژبكه‌، تشتێن كه‌سێ نه‌به‌، هه‌كه‌ ته‌ ئێك ئیشاند بێژێ ببوره‌، ده‌ستێن خوه‌ بشوو به‌رى خوارنێ، شیر بۆ ته‌ یێ باشه‌، هێدى هێدى فێر ببه‌، هێدى هێدى هزر بكه‌، فێرى چێكرنا وێنان ببه‌، سترانان بێژه‌، یاریان بكه‌، ده‌مێ ژ جاددێ ده‌رباز دبى ئاگه‌هدارى ترومبێلان به‌ و ده‌ستێ مه‌زنان بگره‌ و….هتد) “رۆژناما افاق تربویه‌”
هه‌روه‌سا نڤیسه‌ر دبێژیت ( ئه‌ز فێرى زور تشتێن دیترێن سه‌یر بووم مینا توڤ دهێته‌ چاندن د په‌رداخى دا و ریه و ریشال بۆ بن توڤى شین دبن و رووه‌ك بۆ سه‌رى و كه‌س نزانیت بۆچى و چاوا؟ به‌لێ ئه‌م وه‌كو وى توڤینه‌ ماسى، مشكێ سپى، رووه‌ك هه‌موو دمرن چه‌وا ئه‌م ژى هه‌موو دمرین)
ب ئاوایه‌كێ گشتى باخچێن زارۆیان گرنگیه‌كا مه‌زن د په‌روه‌ده‌كرنا زارۆیان دا هه‌یه‌ له‌وما دبنیین ل هه‌موو وه‌لاته‌كێ گرنگییه‌كا زۆر ب ڤه‌كرن و پێشڤه‌برنا ڤى كه‌رتێ گرنگێ په‌روه‌ردێ دهێته‌ دان، حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و بتایبه‌ت وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ ل دووڤ شیانێن خوه‌ هه‌تا ئاسته‌كێ زۆرێ مه‌زن گرنگى دایه‌ ڤى ده‌زگه‌هێ بچویك د روخسار و مه‌زن د ناڤه‌رووك و رۆلێ خوه‌ دا و ژ ئالیێ ئاڤاهى، پروگرامێن خواندنێ، مامۆستایێن بسپۆر، فه‌رمانبه‌ر و خزمه‌تگوزاران، یارى و لایه‌نێن هونه‌رى و وه‌رزشى، كاره‌كێ باش هاتییه‌كرن، لێ دیسان ئه‌ڤ كه‌رته‌ پێدڤى ب پتر پشته‌ڤانى و گرنگى پیدانێ هه‌یه‌ و گه‌ره‌كه‌ ل هه‌ر تاخ و كۆمه‌لگه‌هه‌كێ باخچه‌یه‌كێ زارۆیان بهێته‌دانان دا زارۆكێ ئیرو كه‌ساتیه‌كێ مه‌زن و كاریگه‌ر و بسپۆرێ سوبه‌هى بیت و ب باشترین شێواز گه‌لێ مه‌ مفایى ژێ وه‌ربگریت.

*سه‌رپه‌رشتا باخچێن زارۆیا، په‌روه‌ردا رۆژئاڤا

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *