زارۆك گره‌نتى یا به‌رده‌وامبوونا نفشێ مرۆڤانه‌

زارۆك گره‌نتى یا به‌رده‌وامبوونا نفشێ مرۆڤانه‌
ناهیدا دۆسكى*

 زۆرك گره‌نتى یا به‌رده‌وام بوونا نفشێ مروڤانه‌ و ب فیقیێ مالێ ژى دهێته‌ ناسكرن . داهاتیى هه‌ر كه‌س و مال و گه‌له‌كێ ژى ب زۆركێن وى وه‌لاتى ڤه‌ گرێداییه‌ .  رولێ بنگه‌هین د ئاڤا كرنا زۆركه‌كێ ساخله‌م و بهێز و خودان شیان د ستویێ خیزانێ وه‌ك بچویكترین وگرنكترین  شانه‌یا دناڤ جڤاكى دایه‌، خێزان ئیكه‌مین هێلینه‌ كه‌سایه‌تیا زۆركى تیدا دهیته‌ ئاڤاكرن و كانیك و ژێده‌رێ  ئیكییه‌ زۆرك ئاڤێ ژێ ڤه‌دخوت . به‌هرا پتر زۆرك ره‌وشت و ره‌نگێن په‌روه‌رده‌یا خوه‌ ژ خێزانا خوه‌ وه‌ردگریت . هه‌ر كه‌سه‌كێ دناڤ خێزانێ دا (باب – دایك – خویشك و برا)  كارتیكرنا خوه‌ یا مه‌زن  لسه‌ر ره‌فتار وره‌وشتین زۆركى هه‌یه‌ چ ب باشى یان ب نه‌رینى ،چونكه‌ زۆرك دناڤ خیزانێ دا مه‌زن بیت وشه‌نگسته‌یێن په‌روه‌رده‌ و جیهان بینى یا خوه‌ ژێ وه‌ردرگریت و جیهانێ ب چاڤ و نیرینینَ خیزانا خوه‌ دبینیت و فه‌هم دكه‌ت .و پاشان ب ڤان نیرین و تێگه‌هشتنان دچیته‌ دناڤ جیهانه‌كا مه‌زنتر دا كو ئه‌و ژى جڤاكه‌ .
له‌وما ژ ئالیێ جڤاك ناسى ڤه‌ خێزان ب خودان روله‌كێ كاریگه‌ر و بنگه‌هین د په‌روه‌رده‌ كرن و پێگه‌هاندنا تاكێن جڤاكى دهێته‌ ناسین و بناغێ كه‌سایه‌تییا هه‌ر كه‌سه‌كێ دراستى یا خوه‌ دا ژخیزانا وییه‌ .
ژ ئالیێ په‌روه‌رده‌یى ڤه‌ گه‌ره‌كه‌ خێزان سه‌ره‌ده‌ره‌یى یه‌كا زورا هه‌ستیار دگه‌ل زۆركێن خوه‌ بكه‌ن و ب لبه‌ر چاڤ گرتنا ته‌مه‌ن و ئاستێ هزرى و له‌شى یا زۆركى ، خودان به‌رنامه‌ و پلانێن تایبه‌ت بن . گه‌ره‌كه‌ خێزان ره‌فتاره‌كا ب دلوڤانى دگه‌ل زۆركێن خوه‌ بكه‌ت و باش بزانن كو زۆرك خودان هه‌سته‌كێ زور نازكێ مروڤایه‌تینه‌ و ئه‌ڤ جورێ سه‌ره‌ده‌ریى كرنێ یه‌ كو ل داهاتى دا ڤى زۆركى ب كه‌سه‌كێ دلوڤان یان دلره‌ق به‌رهه‌م دئینیت . چاڤدیرى كرنا زۆركى ژ ئالیى خوارن و پیدڤیێن له‌شى ساخله‌مى یا وى بو قوناغه‌كا درێژا ژیانا وى دابین دكه‌ت و كه‌سایه‌تى یا وى ژ ئالیى بهێزى یا له‌ش و روحا وى دیار دكه‌ت .
گه‌ره‌كه‌ دایك و باب باش بزانن كو زۆرك ، وان ب مه‌زنترین ماموستا و زانا و بهێزترین كه‌سایه‌تیێن جیهانى دناسیت و دراستى دا باشترین زارڤه‌كه‌رێن ره‌فتار و گوتار و كه‌سایه‌تى یا وانه‌ د ژیانا ئایینده‌یا خوه‌ دا . هه‌ر ره‌فتار و گوتاره‌كا دایك و بابان ل ناخێ ڤه‌شارتیى زۆركان دهێته‌ چاندن و ل داهاتى دا زۆرك وان دوباره‌ دكه‌ت . له‌وما هوشیارییه‌كا زور پێدڤییه‌ كو ئه‌گه‌ر خێزانێ داهاتییه‌كى باش بۆ زۆركێن خوه‌ بڤیت گه‌ره‌كه‌ وان ره‌فتار و گوتاران لجه‌م وى بكه‌ن ئه‌وێن ئه‌و خوزیان بۆ دكێشن و ب باش و ئه‌رینى دبینن . ب مخابنى ڤه‌ زور جاران دناڤ خیزانین مه‌ دا ئه‌و گرنگى یا پێدڤى ب زاوركان ناهیته‌ دان و باب و دایك ب كارێن خوه‌یین تایبه‌ت ڤه‌ مژویل دبن و زۆركان دهێلنه‌ ب هیڤى یا یاریك یان تیله‌ڤیزیون و هه‌ڤالێن وانڤه‌ ،بیێ هندێ كو ڤێ راستیێ لبه‌ر چاڤ بگرن كو ئه‌و دراستى یا خوه‌ یا داهاتیى خوه‌ و زۆركێن خوه‌ گورى ئه‌ڤروكه‌ و خوشى و مژویلى یا نوكه‌یا خوه‌ دكه‌ن .
كیم جاران دبینین دایك و بابێن جڤاكى مه‌ ل پێزانین و سه‌ره‌رده‌ریێن نوى و زانستى د په‌روه‌رده‌ كرنا زۆركێن خوه‌ بگه‌رن و به‌هرا پتر لدویف عوف و تیتالێن هه‌یى زۆركان په‌روه‌رده‌ دكه‌ن . ئه‌ڤه‌ ل حاله‌كێ كو زۆركێ ئیرو یێ تیكه‌لییه‌كا زور زێده‌ دگه‌ل ته‌كنه‌لوژیا و كه‌ره‌سته‌یێن زور پێشكه‌فتیێن ڤى سه‌رده‌مى دكه‌ت كو پێدڤى ب په‌روه‌رده‌كرنه‌كا سه‌رده‌میانه‌ و حه‌تا ئاسته‌كێ ژى هه‌ستیارانه‌ ژ ئالیێ خێزانا  ڤه‌ هه‌یه‌ و گه‌ره‌كه‌ دایك و باب بزانن كو ئه‌ڤ ته‌كنه‌لوژیا و كه‌ره‌سته‌یێن پێشكه‌فتى ژ جیهانه‌ك زانستى تر و پێشكه‌فتى تر و حه‌تا ئاسته‌كێ ژ ئالیێ كه‌لتورى ڤه‌ جیاوازتر ژ جڤاكێ وى هاتینه‌ و دبیت ل ئایینده‌یه‌كى نێزیك دا ببیته‌ هوكارا هاڤى بوونا زۆركێن وى دگه‌ل وى و كه‌لتور و جیهان بینى یا وى ، له‌وما زور پێدڤى یه‌ كو خێزان زور ب شاره‌زایى و سه‌رده‌میانه‌ ڤان جوره‌ ته‌كنه‌لوژیا و یاریین ئه‌لكترونى بو زۆركێن خوه‌ دابین بكه‌ت و ئه‌و بخوه‌ ژى سه‌رپه‌ره‌شتى یا بكار ئانینا وان بكه‌ن .
پێدڤییه‌ جودا ژ خێزانێ ، ده‌سه‌لاتى ژى نه‌خاسمه‌ (ژ ئالیێ په‌روه‌رده‌یى و پاراستنا گیان و له‌ش ساخى و هزرى یا زۆركان) پلان و به‌رنامه‌یێن تایبه‌ت هه‌بن و زۆركى بتنێ ل هیڤى یا خیزانێ نه‌هیلین و به‌رده‌وام دگه‌ل خیزانان چاڤدیرى یا مه‌زن  بوون و گه‌شه‌ كرنا قوناغ ب قوناغا زۆركان بكه‌ن و پلانێن گونجایى هه‌بن كو زۆركێن وه‌لاتى هه‌مى ب ئێك ئاست و د كه‌ش و ژینگه‌هه‌كا گونجایى دا په‌روه‌رده‌ ببن و ئه‌گه‌ر ڤالاتى و كیماسییه‌ك ژ هه‌ر ئالیه‌كى ڤه‌ هه‌بیت وێ ڤالاتیى پر بكه‌ن . دا بكارین داهاتییه‌كى گه‌ش و به‌خته‌وه‌ر بۆ خیزان و جڤاك و وه‌لاتێ خوه‌ دابین بكه‌ین .

  * سه‌رپه‌رشتیارا باغچێن زارۆكا

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *