وه‌زیرێ په‌روه‌ردێ: پارێزگه‌ها دهۆكێ هه‌ڤبه‌ركرن ل گه‌ل پارێزگه‌هێن دی گه‌له‌ك كێماسی یێن د كه‌رتێ په‌روه‌ردێ دا هه‌ین

وه‌زیرێ په‌روه‌ردێ: پارێزگه‌ها دهۆكێ هه‌ڤبه‌ركرن ل گه‌ل پارێزگه‌هێن دی گه‌له‌ك كێماسی یێن د كه‌رتێ په‌روه‌ردێ دا هه‌ین

د هه‌ڤپه‌یڤینه‌كێ دا ل گه‌ل رۆژنامه‌یا ئه‌ڤرۆ د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد وه‌زیرێ په‌روه‌ردێ یێ حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دیار كر وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ پێدڤی ترین وه‌زاره‌ته‌ بۆ نووكرنێ و گوهۆرینان و گۆت سیسته‌مێ سه‌رپه‌رشتیێ نه‌جهێ دلخوشیا منه‌، ل دور هه‌بوونا واسته‌كاریێ ل سه‌ر ڤه‌گوهاستنا ماموستایان ژ ده‌وروبه‌ران بۆ ناڤ سه‌نته‌رێ باژێری ره‌تكر واسته‌كاری مابیت و گۆت: (هه‌ر كه‌سێ بشێت بلا ناڤێ ماموستایه‌كێ بینیت سالا پار ب واسته‌ هاتبیته‌ ڤه‌گوهاستن).

ئه‌ڤرۆ: رێژا ده‌رچوونا قوتابیێن پارێزگه‌ها دهۆكێ ژ هه‌ر دو پارێزگه‌هێن هه‌ولێر و سلێمانیێ كێمتره‌، هوون ئه‌گه‌ران بۆ چ ڤه‌دگه‌رینن؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: ئه‌گه‌ر بۆ كێمیا ماموستایان و زاراڤێ ئاخفتنێ دهێنه‌ ڤه‌گه‌راندن كو ل دهۆكێ هه‌تا نوكه‌ ب زاراڤێ سورانى ئه‌زموون دهێنه‌ كرن هه‌روه‌سا ره‌نگه‌ بۆ دابه‌شكرنا نه‌یا دروست یا ماموستایان ل هنده‌ك قوتابخانان بزڤریته‌ ڤه‌ و ره‌نگه‌ دیڤ چوونا ئیداری ژى پتر پێ بڤێت.
ئه‌ڤرۆ: پلانه‌ هه‌وه‌ چی یه‌ كو ئه‌و كێماسی نه‌مینن؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: مه‌ پار یێ ده‌ست ب به‌رنامه‌یه‌كێ كری، لێ هێشتا ئه‌نجام دیار نه‌بووینه‌ و وه‌خت پێ دڤیت هه‌تا دیار دبن، ژ به‌ر كو ب هه‌ڤبه‌ركرن ل گه‌ل پارێزگه‌هێن دی ل سنورێ پارێزگه‌ها دهۆكێ گه‌له‌ك كێماسی یێن د وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ دا، له‌وما مه‌ مه‌زنترین گوهۆرینێن ئیداری ل پارێزگه‌ها دهۆكێ كرن. ئه‌ڤ ساله‌ دووباره‌ دێ پێداچوونه‌كێ ل سه‌ر دابه‌شكرنا ماموستایان كه‌ین و ب راستی سیسته‌مێ مه‌ یێ دوڤچوونێ و سه‌رپه‌رشتیێ پێدڤی ب نووكرنێ یه‌، ئه‌ڤه‌ هه‌موو پێنگاڤن كو ئه‌و چه‌نده‌ نه‌مینیت و دڤێت نه‌مینیت، ژ به‌ر كو چ به‌هانه‌ نینن ئه‌نجامێن پارێزگه‌ها دهۆكێ یێن په‌روه‌ردێ خرابتر بن ژ یێن خه‌لكه‌كێ دی.
ئه‌ڤرۆ: ل دور سیسته‌مێ په‌یره‌وكرنا نمرێن سالێن 10 و 11 سالا بهێت دێ هێتـه‌ بجهئینان؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: ئه‌ڤه‌ دو ساله‌ هاتیه‌ په‌یره‌و كرن، لێ شنى ئه‌ڤ ساله‌ دێ پولا شه‌شێ ڤێ راگه‌هیت، د كابینا چووی دا یا هاتیه‌ په‌یره‌و كرن و مه‌ ژى هنده‌ك روونكرن ل سه‌ر دان، ژ به‌ر كو نه‌تێگه‌هشتن ل سه‌ر پرۆگرامی هه‌بوون و مه‌ ژى ته‌فسیرا رێنمایان فرێكرن و ل سالا بهێت دێ هێـه‌ بجهئینان.
ئه‌ڤرۆ: هنده‌ك جاران د هاته‌ گۆتن بۆ هه‌ر سالێ 10 نمره‌ نه‌ و هنده‌ك جاران د گۆت 15 نمره‌ نه‌، ئایا دێ چه‌ند بن؟
عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: هه‌ر وه‌كی خۆ یه‌ و دێ هه‌ر 10 نمره‌ بن، ل ده‌ستپێكێ پێشنیار ئه‌و بۆ بۆ هه‌ر ساله‌كێ 10 بن ئانكو پولا 10، 10 نمره‌ و یا 11 ژى 10 نمره‌ و یا 12 ژى 10 نمره‌ و 70 ژى تاقیكرنا ویزاری، لێ نوكه‌ 10 نمرێن سالا 12 نه‌ماینه‌ و تاقیكرنا ویزاری یا بوویه‌ 80.
ئه‌ڤرۆ: تو بێژی سیسته‌مێ مه‌ یێ په‌روه‌رده‌یی دێ یێ گونجای بیت ئه‌ڤ سیسته‌مه‌ بهێته‌ په‌یره‌و كرن، ژ به‌ر كو بۆ نموونه‌ هنده‌ك قوتابخانه‌یێن هه‌ین وه‌كو قوتابخانا بژاره‌ زوو نمران ناده‌نه‌ قوتابیێن خۆ و هنده‌ك قوتابخانه‌ ژى یێن هه‌ین گه‌له‌ك نمرا د ده‌نه‌ قوتابیان؟
عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: راسته‌، سیسته‌م گه‌له‌ك یێ دروسته‌ و بنه‌مایێن زانستى د دروستن لێ كار پێ دڤێت. ل دووڤ دیتنا من ئه‌و تشتێن ته‌ گۆتین راستن و هنده‌ك قوتابخانه‌ نمران پتر د ده‌ن ژ هنده‌كێن دی، لێ د هه‌مان ده‌مدا بۆچی ئه‌م نابێژین قوتابیێن قوتابخانا بژاره‌ ده‌مێ دچنه‌ ویزاری 80% بارودوخێ وان یێ باش بوویه‌ و ماموستایێن وان ژى د باش بووینه‌ و ل وێرێ ئه‌و دشێن نمرێن باشتر بینن. ژبلی ڤێ هنده‌ك پسیار دكه‌ن، كا ئایا نیاسینی و په‌یوه‌ندی و واسته‌كاری كارتێكرنا خۆ ناكه‌ت، ب باوه‌را من دڤێت ئه‌ڤ تشتێن هوسا نه‌بنه‌ رێگر د رێكخستنا په‌روه‌ردێ دا، دووباره‌ دكه‌م كو سیسته‌م گه‌له‌ك یێ دروسته‌، لێ مه‌ گه‌له‌ك كار دڤێت ل سه‌ر بكه‌ین هه‌تا باشتر بهێته‌ بجهئینان.
ئه‌ڤرۆ: دهێته‌ گۆتن كو وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ ل سه‌ر بنه‌مایێن زانستی دێ بریارا ده‌ت و چه‌ند قوتابی كو به‌لكی د زیره‌ك ژى نه‌بن دێ خۆنیشادانان كه‌ن و ئه‌و بریار دێ هێنه‌ هه‌لوه‌شاندن، ئایا ئه‌ڤه‌ چه‌ند یا دروسته‌؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: نه‌یا دروسته‌ و پشتى ئه‌ز هاتیم و مه‌ قوتابی تێگه‌هاندین چو خونیاشدان ژى نه‌هاتینه‌ كرن، دڤێـت په‌یوه‌ندی د ناڤ به‌را وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ و ماموستاین و قوتابیان دا وه‌سا د زه‌لال بن كو پێدڤی ب خونیشادانان نه‌هێـته‌ كرن، وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ پێدڤی ترین وه‌زاره‌ته‌ بۆ نووكرنێ و گوهۆرینان و رۆژانه‌ ژى گوهۆرینێن نوو د هێنه‌ د ناڤ دا و ئه‌ركێ وه‌زاره‌تا په‌یروه‌ردێ گه‌له‌كێ گرانه‌، ژ به‌ر كو نێزیكی 40% ژ خه‌لكێ كوردستانێ یێ د وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ دا و هه‌تا ئه‌ڤ خه‌لكه‌ هه‌موو بهێـته‌ رێكخستن و هه‌موو د رازی بن، تشته‌كێ ب ساناهی نینه‌، ل ڤێرێ ئه‌ز دووباره‌ دكه‌م كو حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ د 20 سالێن بوریى دا كێم ته‌رخه‌می نه‌كریه‌ د پشته‌ڤانیكرنا په‌روه‌ردێ دا، لێ ئه‌و پشته‌ڤانى به‌س نینه‌ و به‌رى نوكه‌ یا ب پلان نه‌بوویه‌ و ره‌نگه‌ ژ به‌ر هنده‌ك ئه‌گه‌ران نه‌شیابن ب بنه‌مایێن زانستی ڤه‌ گرێده‌ن، نوكه‌ بارودوخێ مه‌ یێ هاتیه‌ گوهۆرین و مه‌ چ به‌هانه‌ نینن كو كارێن باش نه‌كه‌ین و نوكه‌ ئه‌م به‌رده‌وام یێ كار دكه‌ین و ب خوشحالی ڤه‌ ئه‌و پلانا مه‌ ب خۆ دانای د ساله‌كێ دا بكه‌ین نوكه‌ ئه‌م یێن ژێ بورین.
ئه‌ڤرۆ: ئێك ژ گازندێن به‌رده‌وام یێن ل وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ دهێته‌ كرن ئه‌وه‌ كو ڤه‌گوهاستنێن ماموستایان به‌رى ده‌وامێ ناهێنه‌ كرن، به‌لكو پشتى ده‌وامێ ب هه‌یڤه‌كێ یان دویان دهێنه‌ كرن و ئه‌ڤه‌ كارتێكرنێ ل خاندنێ دكه‌ت، ئه‌گه‌ر چنه‌؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: راسته‌ ئه‌و ئێك ژ ئاریشه‌یێن مه‌زنه‌ و گه‌له‌ك ژ وێ ژ ئه‌گه‌رێ كاریگه‌ریا دامه‌زراندنێ یه‌ و سه‌رۆكێ حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ رازیبوون یا دیار رى كو نوكه‌ ده‌ست ب دامه‌زراندنێ بهێته‌ كرن و هه‌كه‌ نوكه‌ بهێته‌ كرن ئه‌و دیاردا تو دبێژی نامینیت.
ئه‌ڤرۆ: هنده‌ك ماموستا گازندا دكه‌ن دبێژن ده‌مێ ئه‌م چووینه‌ ده‌وروبه‌رێن دهۆكێ وانا بێژین سۆزناما سێ سالان ژ مه‌ هاتبوو وه‌رگرتن كو بهێنه‌ نێزیكی دهۆكێ، لێ پشتی بۆینا سێ سالان ژى بتنێ ب رێیا واسته‌كاریێ ئه‌م دشێین بهێینه‌ نێزیك، به‌رسڤا ته‌ بۆ ڤێ گازندێ چی یه‌؟
ئه‌ڤرۆ: نه‌ ب واسته‌كاری و نه‌ژى بێ واسته‌ ناهێن، ئه‌وا گۆتی پشتى سێ سالان پێدڤیه‌ ماموستایان بینه‌ ناڤ باژێری دا ئه‌و نه‌مایه‌ و ئه‌ز ب چو ره‌نگان ل گه‌ل هندێ نینم، له‌و گوندێن مه‌ خراب بوون، باشه‌ هه‌كه‌ مه‌ ل ناڤخۆ شوول ب ماموستایه‌كێ نه‌بیت، دێ ئینمه‌ كیرێ؟ ئایا من كێماسی د هژمارا ماموستایان دا هه‌یه‌، ب تایبه‌تى ل بنه‌ره‌تی، له‌وما مه‌ ئه‌و سۆزنامه‌ ژى یا به‌تالكری و ئه‌م كه‌سێ ناڤه‌گوهێزین بتنێ ل سه‌ر بنه‌مایێن پێدڤیاتیێ، تو یێ دبێژی ب واسته‌ دهێنه‌ ڤه‌گوهاستن، هه‌كه‌ بشێی ناڤه‌كێ بینه‌ د سالا پار دا ب واسته‌ هاتبیته‌ ڤه‌گوهاستن.
ئه‌ڤرۆ: ئه‌م دێ د رۆژنامێ دا به‌لاڤ كه‌ین و بێژین هه‌ر كه‌سێ ناڤه‌ك هه‌بیت ب واسته‌ هاتبیته‌ ڤه‌گوهاستن بلا بۆ وه‌زیرێ په‌روه‌ردێ بێژیت، كا دێ چه‌ند هێن دێ د رۆژنامێ دا به‌لاڤ كه‌ین.
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: بلا بینن، گه‌له‌كا نورماله‌، یا دووێ هه‌كه‌ وه‌ لێ هات وه‌زیر ب خۆ ل سه‌ر ئاستێ پارێزگه‌هه‌كێ ل ناڤه‌كی بگه‌ریێت ئانكو پشت راستبه‌ من چ ناڤ نینن، لێ ژ به‌ر كو ده‌رگه‌هێن مه‌ د ڤه‌كرینه‌ و تێله‌فونێن مه‌ د ڤه‌كرینه‌ گازنده‌ بۆ مه‌ دهێن، گازنده‌ك بۆ من هات كو ماموستایه‌كا كچ یا ژ كانی ماسێ هاتیه‌ ڤه‌گوهاستن بۆ سه‌رسنكێ، ئێكسه‌ر من ڤه‌كولین ده‌ستپێكر كا چاوان چێبوویه‌، جامێری رێڤه‌به‌رێ په‌روه‌ردێ ب خشكوكی بۆ من روونكر و گۆت ئه‌و كچ ماموستایا وه‌رزشێ یه‌ و یا بریه‌ قوتابخانه‌كا كوركا ل كانی ماسێ و قوتابخانا كچان یا سه‌رسنكێ ماموستایه‌كێ كور وانه‌ د گۆتنێ و ره‌نگه‌ خه‌لكێ وان پێ خوش نه‌بوو له‌وما من ئه‌و ماموستا یا ژ كانی ماسێ ئینای، ڤێجا هه‌كه‌ ئه‌ڤه‌ بن واسته‌ی هه‌ما ئه‌ز واستێ یێن هوسا مه‌، لێ هه‌كه‌ ل سه‌ر بنه‌مایێن هندێ بن كو ئه‌ڤه‌ كچا فلانی یه‌ یان خیشكا فلانی یه‌، تشتێ هوسا نه‌مایه‌.
ئه‌ڤرۆ: تو یێ دبێژی خلاس ئێدی ماموستایێن چووینه‌ گوندان ناهێنه‌ زڤراندن بۆ سه‌نته‌رێ باژێری، ئایا یا دروسته‌ ئه‌و ماموستا پتریا ژیانا خۆ ل ناڤ خێزانێن خۆ نه‌بورینن؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: ئه‌و نه‌ ئاریشا وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ یه‌، من پێدڤی یا ماموستایه‌كى هه‌ی ل فلان گوندی بلا ئه‌و بچیت یێ بۆ د گونجیت، ل دور من، من ماموستا دڤێت بدانمه‌ سه‌ر سه‌رێ خۆ بۆ من خزمه‌تێ بكه‌ت ئه‌ردێ ئه‌م پێ محتاج، هه‌كه‌ ئه‌ردێ ئه‌ز پێ محتاج بۆ وی یا باش نه‌بیت ئه‌و دشێت خۆ ته‌عین نه‌كه‌ت.
ئه‌ڤرۆ: ل دور په‌یمانگه‌هان، وه‌كو په‌یمانگه‌ها هونه‌رێن جوان، كومپیۆته‌ر و وه‌زرش كو گرێدای رێڤه‌به‌ریا په‌یمانگه‌هانه‌ و پتریا ئاریشێن وان بۆ رێڤه‌به‌ریا په‌روه‌ردێ دچن و بۆ مه‌سه‌لێن سه‌رپه‌رشتیێ ژى دهێـته‌ گۆتن ئه‌و په‌یمانگه‌ه هنده‌ك جاران سه‌رپه‌رشتیا په‌روه‌ردا گشتى قه‌بوول ناكه‌ن، ئایا دێ كه‌نگى ڤی بابه‌تى ئێكلا كه‌ن كا دێ سه‌ر ب كێ ڤه‌ بن؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: راسته‌ ئه‌و ئێك ژ كێشانه‌ و ئیزدیواجیه‌ته‌ك یا هه‌ی و مه‌ بریار یا دای و مه‌ كار ب وێ بریارێ راوه‌ستاند بوو هه‌تا 1 ی هه‌یڤا 7، ئێك ژ تشتێن گه‌له‌ك خه‌له‌ت ئه‌وه‌ كو ئه‌و رێڤه‌به‌ریێن په‌یمانگه‌ها گرێدای هه‌ولێرێ بن و مه‌ بریار یا دای بزڤرنه‌ سه‌ر پارێزگه‌هان، مه‌ بجهئینانا وێ پیچه‌كێ یا گیرو كری ژ به‌ر كو قانوونا مه‌ یا ل په‌رله‌مانى و ئه‌ز هزر دكه‌م هه‌كه‌ هه‌تا دووماهیێ سالێ نه‌ ده‌ركه‌فت ئه‌م دێ به‌رده‌وام بین ل سه‌ر بریارا خۆ.
ئه‌ڤرۆ: دهێته‌ گۆتن كو سه‌رپه‌رشتی ب تایبه‌تى ژى سه‌رپه‌رشتیا ئاماده‌یی یا هاتیه‌ پرت پرت كرن و ل سه‌ر په‌روه‌ردێن قه‌زایا هاتیه‌ دابه‌شكرن و رۆلێ سه‌رپه‌رشتیێ یێ لاواز بووی، ئه‌گه‌ر چنه‌؟
د. عسمه‌ت محه‌مه‌د خالد: سیسته‌مێ سه‌رپه‌رشتیێ ب هه‌می ڤه‌ نه‌جهێ دلخوشیا منه‌، ژ به‌ر كو بنه‌مایێن دنیا جورى ل گه‌ل نینن و ب باوه‌را من ئه‌ڤ سیسته‌مه‌ گه‌له‌ك یێ كه‌ڤنه‌ و پێدڤی ب پێداچوونێ یه‌، لێ نه‌هاتیه‌ پرت پرت كرن، به‌روڤاژى مه‌ یێ لێكدای، باژێرێ دهۆكێ ب هیڤیا رێڤه‌به‌ره‌كێ په‌روه‌ردێ ڤه‌ بوو نوكه‌ مه‌ دو یێن هه‌ین و تێهه‌ل ناهێن و بابه‌تێ مه‌ركه‌زیه‌تا زێده‌ گه‌له‌ك یێ خه‌له‌ته‌.

هه‌ڤپه‌یڤین، ڤه‌گێر سه‌عدوللا:  (1-2)

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *